خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





مطالب پایان ترم مدنی 8

     

     

    1-     تعریف شفعه از حیث لغت واصطلاح را بیان کنید 

      شفعه به معنی شفع یا جفت است ویا یاری طلبیدن ،یاری کردن است  

      شفعه در اصطلاح بمعنای یک نوع اولویت ویک نوع امتیاز دادن است لذا همچنان که میدانید امتیاز دادن خلاف اصل است زیرا اصل این است که به کسی بی جهت پورسانت بدهند شفعه هم خلاف اصل است وهرکس حق اموال خود را دارد وبه کسی ارتباطی ندارد  ،اصل اینست که کسی بر دیگری اولویت ندارد.  خلاف اصل بودن  شفعه باید در ذهن باشد

    2-    اطراف حق شفعه را بنویسید :                                                                                        

     به فروشنده سهم، شریک بایع ،وبه خریدارسهم ،بایع، خریدار وبه شخصی که اخذ شفعه می کند شریک شفیع می گویند. 

    همچنمین سهمی راکه شریک بایع فروخته است حصه ی شریک می گویند  .

    3-   ویژکی های حق شفعه را بیان کنید :  

      الف- شفعه ایقاع است(م808ق.م. هرگاه 

      1-مال غیر منقول (ملک ،زمین) 

     2-قابل تقسیم  

      3- بین دو نفر مشترک باشد                                                                                                                                                                                                                                                                    4- یکی از دو شریک ،حصه ی خود را به قصد بیع                                                                                                                                                                                                                                 5- به شخص ثالثی منتقل کند                                                                                                                                                                                                                                                         اگر شرایط مذکور محقق شد شریک دیگر حق دارد قیمتی را که مشتری داده است به او بدهدوحصه ی مبیعه را تملک نماید، 

    این حق را حق شفعه وصاحب آنرا شفیع می گویند.

     ب-  خلاف اصل  الناس یصلطون به اموالهم است  (م30 ق.م.):«هرمالکی نسبت به مایملک خود حق همه گونه تصرف وانتفاع دارد مگر در مواردی که قانون استثناء کرده باشد.»                                                                                                                                                                                                                                                                 ج- حق شفعه فوری است (م821ق.م. حق شفعه فوری است)  

       د- حق شفعه فقط در بیع جاری است نه در هبه و.... (م808 و812و814و815و816 ق.م.)   

      ه- حق شفعه در بیع فاسد جاری نیست

      و- حق شفعه در بیع خیاری هم جاری است(م814ق.م. خیاری بودن بیع،مانع از اخذ به شفعه نیست  ) 

      ز- حق شفعه به ارث می رسد                                                                                                                                                                                                                                                               ح- حق شفعه در فرض کشف عیب اقاله یا تقایل(ازبین نمی رود)با اعمال خیار عیب یا تقایل،حق شفعه ساقط نمی شود ونیز با سایر عقود بعدی«م814 ق.م. :خیاری بودن بیع،مانع از اخذ به شفعه نیست  »  

     ط- حق شفعه با اعمال خیار یا تقایل از بین می رود اخذ حق  شفعه از مشتری می شود ظاهر م808ق.م.: « هرگاه 

      1-مال غیر منقول (ملک ،زمین)

     2-قابل تقسیم 

     3- بین دو نفر مشترک باشد 

     4- یکی از دو شریک ،حصه ی خود را به قصد بیع  

       5- به شخص ثالثی منتقل کند

     4-شرایط حق شفعه را ذکر کنید :                                                                                                                                                                                                                       1 - موضوع شفعه باید ملک باشدقهرا غیر منقول خواهد بود لذا شامل اعیان واشجار به تنهایی نمی شود 

    م809 ق.م.: «هرگاه بنا ودرخت،بدون زمین فروخته شود حق شفعه نخواهد داشت.» 

     2- باید قابل تقسیم باشد قهرا شامل مال غیر قابل تقسیم یا بخاطر کم بودن از اساس، یا کم بودن  سهم احد شریکین نمی شود  اما اگر ممر یا مجری قابل تقسیم نباشد لیکن با اصل مال مربوط به آن فروخته شوند هرچند این مال اصلی مورد شراکت نباشد حق شفعه ساقط است  

    م810ق.م.: «اگر حصه ی یکی از دوشریک وقف باشد متولی یا موقف علیهم حق شفعه ندارد .»                 

     3-شراکت بالفعل باشد لذا به مجاورت یا اتصال یا شراکت قبلی حق شفعه ایجاد نمی شود بنابراین پس از افراز یا سالار بخشی ، حق شفعه از بین می رود م808ق.م.: «هرگاه                                                                                                                                                                                                                                                             1-مال غیر منقول (ملک ،زمین)                                                                                

    2-قابل تقسیم  

     3- بین دو نفر مشترک باشد  

       4- یکی از دو شریک ،حصه ی خود را به قصد بیع 

    5- به شخص ثالثی منتقل کند 

     اگر شرایط مذکور محقق شد شریک دیگر حق دارد قیمتی را که مشتری داده است به او بدهدوحصه ی مبیعه را تملک نماید،     آین حق را حق شفعه وصاحب آنرا شفیع می گویند. .»

    5-شرایط  شریک شفیع را ذکر نمائید : مطابق م1059ق.م. 

    «نکاح مسلمه باغیرمسلم جایز نیست.»قاعده نفی سبیل بمعنی سلطه (لن یجعل ا... للکافرین علی المومنین سبیلا)   1- باید مسلمان باشد  

     2-حق شفعه به شفیع صغیر یا مجنون یا سفیه تعلق میگیرد (النهایه اعمال آن با ولی یاقیم است)             

     3- شفیع یا باید اخذ به جمیع حصه مبیعه کند یا هیچ، بنابراین اگر شریک، چند ملک درچند نقطه دارد وبا یک نفر شریک است .  هریک را مجزا ومستقل بفروشد،حق شفعه هریک جداگانه برای شریک شفیع ثابت است   

      4- اگر شریک همه را باهم ودریک قرار داد اما با مبلغ مشخص ومجزا ومتراژ مشخص ومجزا فروخت حق شفیعه برای شریک درهرکدام بصورت جداگانه نیز ثابت است  

         5- اگر شریک همه را باهم طی یک قرار داد وبا یک قیمت بصورت یک مجموعه ی مرکب به یک نفر بفروشد، برای شریک شفیع حق شفعه نسبت به کل ثابت است . به نحوی که یا همه را می پذیرد واعمال حق شفعه می کند ویا هیچکدام را وحق شفعه تجزیه ندارد  

     6- اگردر ملکی دو نفر شراکت دارند اما در ملکی دیگر شریک نمی باشند  لیکن شریک، آن دوملک را توام ودریک قرار داد اما با قیمت مشخص ومجزا ومتراژ مشخص ومجزا برای هریک از آن دو، بفروشد،حق شفعه برای حصه شراکتی ثابت  است  

      النهایه: برای خریدار، خیار تبعض صفقه بوجود می آید،هرچند برخی می گویند درهمین صورت یا باید شریک نسبت به کل اعمال اخذ شفعه نماید  ویا حق اواز کل ساقط میگردد. لیکن نظر اول ارجح است  

      7- اگر درفرض فوق بدون تفکیک قیمت ،سهم شراکتی از ملک غیر شراکتی، آن دو رابفروشد به نظر می رسد دراینجا نیز شریک شفیع یا باید نسبت به همه اعمال حق شفعه نماید ویا از همه صرفنظر نماید .  درنتیجه حق شفعه ،به صورت مجزا برای سهم شراکتی محقق نمی باشد  .

    6-احکام شفعه را بیان کنید : 

       1- معاملات انجام شده روی حصه مبیعه موجب سقوط حق الشفعه نمی شود اما با اخذ حق شفعه،معاملات قبلی وبعدی باطل می شود:  

      م816ق.م.:«اخذ به شفعه،هر معامله ای راکه مشتری قبل از آن وبعد از عقد بیع نسبت به مورد شفعه نموده باشد ،باطل می کند.»  2-اگر شریک شفیع سهمش وقفی باشد چون وقف ناظر به منافع است نه عرصه، لذا موقوف علیهم یا متولی ، حق اعمال  حق شفعه ندارند.زیرا وقف سبیل منافع است وحق شفعه به عین تعلق نمی گیرد بنابراین درفرض بحث ساقط است.

     م811ق.م. :« اگر حصه ی یکی از دو شریک، وقف باشد  متولی یا موقوف علیهم حق شفعه ندارد.» 

    م55ق.م.«وقف عبارت است از اینکه مال ، حبس ومنافع آن تسبیل شود .»  

     م811ق.م.:« ا:« اگر حصه ی یکی از دو شریک، وقف باشد  متولی یا موقوف علیهم حق شفعه ندارد.»  

      3-نماآت حصه ی مبیعه عبارتند از :  

       الف) نماآت منفصله ازآن مشتری است مثل میوه ی درخت یا مال الاجاره هایی که گرفته است 

      ب)نماات متصله  از آن شفیع است 

      ج) موارد مشکوک، اصل بر ملکیت مشتری است 

      د) کارهای انجام گرفته توسط مشتری که موجب ارزش افزوده درملک شده قابل مطالبه از شفیع است  

      ه)اشجار مغروسه وابنیه ی احداثی توسط مشتری ،در صورت عدم توافق با شفیع به بقاء یا فروش توسط مشتری باید قلع شود و شفیع حق ممانعت ندارد کما اینکه حق الزام او به فروش به خود را ندارد  واگر از آنها استفاده نماید  باید به مشتری مسترد نمای.                                                                                        م819ق.م.: «نمااتی که قبل از اخذ حق به شفعه در مبیع حاصل می شود ،درصورتی که منفصل باشد مال مشتری ودر صورتی که متصل باشد مال شفیع است، ولی مشتری میتواند بنایی را که کرده یا درختی راکه کاشته قلع نماید .» 

      و)چنانچه مبیع معیوب بوده وشفیع قیمت صحیح را به مشتری داده ،شفیع میتواند ارش را از او مطالبه نماید . 

     م820ق.م.:«هرگاه معلوم شود که مبیع، حین البیع معیوب بوده ومشتری ارش گرفته است، شفیع در موقع اخذ به شفعه مقدار ارش را از ثمن کسر می گذارد.حقوق مشتری در مقابل بایع راجع به درک مبیع همان است که درضمن عقد بیع، مذکور شده است .» 

       ز)وارث در اعمال حق شفعه مجاز نیستندکه نسبت به سهم خود اقدام کنند لذاص2

    1- همه اقدام به اخذ شفعه می نمایند  

    2- یا همه اسقاط می کنند        

       3- یا برخی اعمال وبرخی اسقاط می نمایند وآنکه اقدام میکند باید نسبت به سهم سایرین هم اقدام نماید  

      م824ق.م.:«هرگاه یک یاچند نفر از وراث، حق خود را اسقاط کنند باقی وراث نمی توانند آن رافقط نسبت به سهم خود اجرا نمایند وباید یا از آن صرف نظر کنند یا نسبت به تمام مبیع، اجرا نمایند.»   

     ح)مشتری در صورتی که اخذ به شفعه شود، نسبت به حصه ی مبیعه امین محسوب می گردد وقواعد مربوط به امانت (مواد 278 -671 -640-950-951-952-953 ق.م.) درباره ی او جاری است لذا نسبت به هرگونه خرابی وعیب وتلفی که ایجاد می شود ضامن نیست مگر با افراط وتفریط .

    م818ق.م.:«مشتری نسبت به عیب وخرابی وتلفی که قبل از اخذ به شفعه در یداو حادث شده است ضامن نیست  وهمچنین  است بعد از اخذ به شفعه ومطالبه ، درصورتی که تعدی وتفریط نکرده باشد .»   

       تبصره؛ آقای کاتوزیان نسبت به ذیل م818 که مقرر میدارد« اگر شفیع ،حصه ی مبیعه را مطالبه کند درعین حال تعدی وتفریط نشود،ایراد دارند و می گویند ،این قسمت خلاف مقررات  مواد فوق الذکر است زیرا دربحث ودیعه وامانت آمده است که چنانچه بعد از مطالبه ی مورد امانت ولو بدون تعدی وتفریط خسارتی به آن وارد شود  امین ضامن است  درحالی که مشتری نیز درفرض سوال ،حصه ی مبیعه از او مطالبه شده وتحویل نداده وخسارت هرچند بدون تعدی وتفریط به آن وارد شده م818 ق.م. مقرر میدارد که مشتری مسئولیت ندارد واین دو باهم متعارضند.  »  بنظر میرسد با توجه به اینکه اعمال حق شفعه خلاف اصل است  ویک تحمیل بر مشتری است نمی توان احکام مترتب بر افعال اختیاری امین را نسبت به مشتری جاری دانست واز قانون خرده گرفت لذا بنظر می رسد  ایراد آقای کاتوزیان وارد نباشد

      7-.چنانچه پس از اخذ به شفعه معامله بعدی باطل شود تکلیف چه خواهد بود ؟  

      با اخذ حق شفعه،معاملات قبلی وبعدی باطل می شود ؛                                                                                                                                                                                       م816ق.م.:«اخذ به شفعه،هر معامله ای راکه مشتری قبل از آن وبعد از عقد بیع نسبت به مورد شفعه نموده باشد ،باطل می کند.»  

    8- تعریف وصیت از لحاظ لغت واصطلاح را بیان نمائید:   

     وصیت درلغت به معنای وصل وپیوند می باشد ودر اصطلاح چون(در وصیت مالی ) تصرفات وکارهای زمان حیات موصی،  به زمان بعد از فوت او وصل میگردد و.پیوند می خوردآنرا عقد وصیت نامیده اند یا چون (دروصیت امورعبادی) تقرب جستن(قصد قربت موصی) درحال حیات  به تقرب جستن اوبعد از فوت وصل میگرددکه احتیاج به قصد قربت دارد وصیت  می باشد.    

     9-اقسام وصیت را ذکر نمائید وتعریف کنید:  

      الف) وصیت تملیکی ؛ عبارتست از اینکه موصی عین یا منفعتی را از مال خود برای بعد از فوتش به دیگری مجانا تملیک نماید  

      ب) وصیت عهدی ؛ آنست که موصی شخص یا چند نفر را برای انجام امر یا اموری یا تصرفات دیگری مامور نماید.

    10- وصیت تملیکی یعنی چه؟   

             وصیت تملیکی ؛ عبارتست از اینکه موصی عین یا منفعتی را از مال خود برای بعد از فوتش به دیگری مجانا تملیک نماید 

      11- آیا وصیت عقد است یا ایقاع؟ 

                          وصیت عقد زیرا عموما وبه استثناء وصیت عمومی طرف ایجاب وقبول دارد وصیت عقد استو وتا قبل از موت موصی از عقود جایزه است وپس از فوت او، از عقود لازمه است .     

    12- آیا تبعیض در مورد وصیت جایز است یا نه توضیح دهید :   

       موصی له میتواند وصیت را نسبت به قسمتی از وصیت قبول کند که دراینصورت وصیت نسبت به قسمتی که قبول شده صحیح است ونسبت به قسمت دیگر باطل می شود

    م832ق.م.{ موصی له میتواند وصیت را نسبت به قسمتی از موصی به قبول کند دراینصورت وصیت نسبت به قسمتی که قبول شده صحیح و نسبت به قسمت دیگر باطل می شود .} 

     النهایه :مساله دو صورت دارد :  

      1) تبعض در رد وقبول وصیت در صورتی امکان دارد که موضوع آن قابلیت تجزیه داشته باشد وموصی له بتواند  بخش مورد قبول را بطور مستقل موضوع تملیک قرار دهد    

     2- چنانچه تبعیض در مورد وصیت  ممکن نباشد و موصی له همه ی آنرا قبول ننماید وصیت باطل میگردد. 

    تذکر: درهر حال رضایت موصی  در تبعیض مورد وصیت شرط است بنابراین اگر موصی ،حتی در فرض قابلیت تجزیه،نسبت به عمل موصی له  ناراضی باشد موجب بطلان تمام وصیت می شود .

    13- تکلیف ورثه قبل از اعلام رد وقبول موصی له چیست ؟  

     ورثه موصی ،مادام که موصی له رد و یا قبول خود را به آنها اعلام نکرده باشد نمی توانند در مورد وصیت تصرف کنند لیکن اگر خود داری وتاخیر  موصی له از اعلام قبول یا رد مورد وصیت موجب تضرر ورثه باشد حاکم ، موصی له را مجبور میکند که تصمیم خود را معین کند .

    14-شرایط موصی را بیان کنید :                                                                                                                                                                                                                                                شرایط اهلیت جهت تصرفات موصی در زمان انشاء وصیت شرط ومعتبر است،درنتیجه چنانچه موصی هنگام انشاء ایجاب  عقد وصیت ،سفیه یا مجنون یا غیر بالغ باشد ووصیت نماید وصیت او باطل است زیرا فاقد اهلیت میباشد . لیکن چنانچه موصی هنگام وصیت اهلیت داشته باشد ووصیت نماید وبعد از آن اهلیتش را از دست بدهد باز هم وصیت او معتبر است .

    15-وصیت کسی که خودکشی کرده است قبول است یاخیر ؟  

     هرگاه کسی خود کشی کند(جرحا ،سما یا به انحاء دیگر که نتیجه اش هلاکت شخص باشد وپس از اقدام به خود کشی وقبل مردن، وصیت کند غیر معتبر وباطل است ودر واقع شخص، متوفی محسوب می شود. اما اگر وصیت کرد لیکن نمرد وبهبود یافت آن وصیت نافذ خواهد بود

    16-اگر اول وصیت شود بعد اقدام به خودکشی کند باعث بطلان وصیت میشود یاخیر؟   

      اگر اول وصیت شود بعدا اقدام به خود کشی کند موجب بطلان وصیت نمی شود .

    17-محروم کردن برخی از ورثه چه جایگاهی دارد ؟  

     محروم کردن برخی از ورثه فاقد وجاهت و غیر نافذ است ،   

        مستفاد از م837ق.م{ اگر کسی به موجب وصیت ، یک یا چند نفر از ورثه خود را از ارث محروم کند وصیت مزبور نافذ نیست .} 

     وطبق نظر مشهور فقهای امامیه وصیت به محرومیت ورثه یا برخی از آنها از سهم الارث فاقد وجاهت میباشد ونافذ نیست مگر همه ی ورثه از جمله همان فردی که محروم شده است این وصیت  موصی را تنفیذ وتایید نمایند .   

       گرچه مخالف این نظر وجود دارد وبرخی می گویند اگر مورد وصیت تا ثلث باشد چنین وصیتی به نفع سایر ورثه نافذ است یعنی یک سوم برای سایر ورثه ابتدائا کسر ومحسوب می شود وسپس الباقی بین اشخاص و ورثه تقسیم میگردد واگر مازاد بر ثلث باشد منوط به اذن سایر ورثه است لیکن نتیجه ی چنین سخنی خروج موضوعی از بحث است وخلاف نظر مشهور میباشد . 

    18-رجوع از وصیت به چه معنا است توضیح دهید :                                                                                                                                                                                                              چون وصیت عقد جایز است فلذا رجوع از آن نیز برای موصی جایز  میباشد و رجوع یا به لفظ است ویا به عمل منافی یا معارض ومخالف با وصیت  .

    19- شیوه های رجوع از وصیت را بنویسید :     از مقررات واحکام شرعی چنین مستفاد است که رجوع از وصیت  از زمره احکام است وقابل اسقاط نیست  زیرا باید موصی ، تا زمان حیات، امکان هر گونه بازنگری برایش فراهم باشد .  

      فلذا موصی نمی تواند بازگشت ناپذیرش بودن وصیتش را در وصیت قید کند. به نحوی که تمام وصایای متضاد او باطل گردد 

    بنابراین رجوع وصیت بطور صریح ،ضمنی وتلویحی ، مقبول وغیر قابل اسقاط است

    20-شرایط موصی به را بیان کنید : 

      1- باید مشروع باشد 

       2- ملک موصی باشد  

      3- بیش از ثلث نباشد         

    21-ملاک درمحاسبه ی ثلث دارایی حین وفات است یا حین وصیت ویا هنگام تقسیم وقبض؟         

       ملاک درمحاسبه ثلث دارایی  دارایی حین وفات است نه حین وصیت یا تقسیم یا قبض  .

    22-وصیت به مازاد ثلث در چه صورتی صحیح است ؟   

     چنانچه مورد وصیت مازاد بر ثلث  باشد صحت وصیت متوقف به اذن سایر ورثه است واگر بعضی اذن دادن و برخی اذن ندادند تا سهم انانیکه اذن داده اند وصیت مازاد بر ثلث نیز نافذ است .

    23-درصورتی که وصیت کلی باشد تکلیف چیست ؟ 

     چنانچه مورد وصیت کلی باشد صحیح است مثلا وصیت کند  بعد از مرگ من چیزی یا جزیی یا حصه ای یا سهمی  از اموالم را به الف بدهید چنین وصیتی صحیح است لیکن تعیین مقدار آن با ورثه باشد             

    24-شرایط موصی له را بنویسید :                                                                                                                                                                                                                                        1-موصی له باید حین وصیت موجود باشد                                                                                                                                                                                                                                         2-موصی له باید زنده باشد  ولو بالقوه یعنی ممکن است حین وصیت موجود بوده اما زنده نباشد لیکن بعدا در رحم مادر زنده شود بعبارت دیگر شرط تملک او یا اهلیت دارایی وتمتع که حیات است را باید دارا باشد 

      3-موصی له هنگام اظهار وابراز قبول باید اهلیت قانونی را نیز دارا باشد       

    25- آیا وصیت برای حمل صحیح است یا خیر ؟ 

     م851ق.م.{وصیت برای حمل صحیح است لیکن تملک او منوط است بر اینکه زنده متولد شود}  

    26- چنانچه موصی له قبل از قبول وصیت مرد  تکلیف چیست ؟ چنانچه موصی له قبل از قبول وصیت بمیرد،وصیت باطل است مگر نحوه ی وصیت طوری باشد که منظور موصی ،انحصار وصیت در شخص موصی له نباشد بلکه شامل ورثه ی او  در مفروض مساله بشود در اینصورت وصیت  صحیح  است  مثلا تصریح نماید زید وبعد از او ورثه اش یا از سایر اوضاع واحوال بدست آید که وصیت شامل ورثه  اش هم می شود  مثلا موصی له سنی داشته باشد بسیار بالا وقرین به موت ،که از وضعیت او به ورثه اش پی می بریم  .

    27- اهلیت برای موصی له شرط است یا خیر توضیح دهید؟                                                                                                                                                                                                                           موصی له باید حین قبول ،اهلیت تصرف را دارا باشد  چه قبل از فوت موصی وچه بعد ازآن، بنابراین قبول او پذیرفته نیست وباید ولی یا قیم او ، قبول را بگوید.

    28-  قتل موصی ،به وسیله ی موصی له مانع از تملک موصی به می گردد یا خیر ؟      

      قتل موصی به وسیله موصی له جهت تملک موصی به ،آنهم پس از وصیت مانع از اهلیت تملک موصی به می شود  

    29-  اگر موصی له متعدد بود تکلیف چیست صور آنرا بنویسید :                                                                                                                                                                                                                    اگر موصی له متعدد بود سه حالت دارد ؛                                                                                                                                                                                                                                              حالت اول ؛ موصی له محصور باشد مثلا 10تا15 نفر ،دراین حالت اگر موصی وضع خاصی برای آنها پیش بینی کرده یعنی برای هریک سهم خاصی تعیین نموده است باید طبق آن عمل شود والا باید مورد وصیت بالسویه در حق آنها  تقسیم شود 

     حالت دوم ؛ اگر موصی له غیر محصور باشد ، مثلا دانشجویان،علماء،فقرا،از آنجا که تعداد انها  معین نیست تا بتوان مورد وصیت را بالسویه در حق آنها تقسیم کرد لذا عمل به وصیت به نحو تساوی امکان تقسیم ندارد  درنتیجه باید متناسب با اوضاع واحوال وبه تشخیص وصی یا ورثه ،وصیت به مقدار ممکن اجرایی شود  

      حالت سوم ؛ اگر موصی له ترکیبی از محصور غیر محصور باشد ،ظاهر این است که نیمی از موصی به اختصاص به محصور یابد ونیمی به غیر محصور وسپس به شرح حالت اول ودوم اقدام می شود.  

    30-وصی وصایت را توضیح دهید :   

     همانطورکه میدانید وکالت استنابه در تصرف است ،در زمان حیات ووصیت وبهتر آنست که وصایت اطلاق شود .  

      استخلاف برای بعد از حیات ودر زمان مرگ، وصیت گفته شده که احداث ولایت ایجاد می گردد یعنی سرپرستی واداره ی امور فرزندان واموال موصی که یک حق غیر مالی است به او واگذار میگردد والبته این  ولایت قابل واگذاری به غیر برای بعد از وفات میباشد.

    31-تعدد وصی را بیان نمائید از نظر طولی وعرضی : 

      در صورت تعدد وصی ( اوصیاء) همگی در عرض همند ویا درطول هم هستند ،                                                                                                                                                     در صورتی که درعرض هم باشند یا اجتماعی اند ویا انفرادی ،     

      اما تعدد وصی به نحو عرضی یعنی همراه با هم ،وصی درانجام امور موصی باشند .  

     اگر قید شده باشد  که هریک مستقلا می تواند مورد وصیت را انجام دهد بدون اینکه از دیگری  نظرخواهی کند دراینصورت اوصیاء انفرادی یا استقلالی میباشند  

      اما اگر هیچکدام از اوصیاء نتوانند بدون مشاوره وتوافق با سایرین مورد وصیت را انجام دهد به آن وصیت اجتماعی وانضمامی می گویند  که همه ی اوصیا ء مکلفند با یکدیگر توافق کنند وبه نظر واحد برسند وبرابر نظر واحد عمل نمایند در نتیجه عمل مستقل هریک بدون مشورت وتوافق دیگران باطل است  .     

     نحوه مشخص نمودن اجتماعی یا انفرادی بودن اوصیا ء،به دست موصی   میباشد 

     یعنی هر گونه که او در وصیتش تصریح نموده بود اوصیاء باید مطابق آن عمل نمایند اما اگر به هر دلیلی در فرض تعدد وصی ، موصی نوع عمل آنها را معین ننمود اصل بر اجتماعی بودن وصیت میباشد لذا در فرض عدم تصریح موصی ،اوصیاء باید به نحو اجتماعی وانضمامی عمل نمایند .

    اما تعدد وصیت به نحو طولی ، موصی  وصیت مینماید که شخص  الف وصی من،بعد از مرگ  من باشد  چنانچه الف مرد شخص ب بعد از او وصی من باشد  وچنانچه ب مرد شخص ج وصی من باشد . در اینصورت کلیه ی نامبردگان وصی موصی میباشند لیکن به نحو طولی وبه ترتیب ،به گونه ای  که اگر وصی اول بمیرد نوبت به وصی دوم می رسد وهکذا. درنتیجه با فرض حیات وصی اول به وصی دوم نمی رسد وهکذا.

    32-آیا درصورت تعدد وصی اصل بر اجتماعی بودن آنهاست یا استقلالی بودن است

    اگر به هر دلیلی در فرض تعدد وصی ، موصی نوع عمل آنها را معین ننمود اصل بر اجتماعی بودن وصیت میباشد لذا در فرض عدم تصریح موصی ،اوصیاء باید به نحو اجتماعی وانضمامی عمل نمایند .     

    33-راههای بدست آوردن استقلالی بودن وصی متعدد را بنویسید :  

     اولا اگردر وصیت قید شده باشد  که هریک از اوصیاء مستقلا می تواند مورد وصیت را انجام دهد بدون اینکه از دیگری  نظرخواهی کند دراینصورت اوصیاء انفرادی یا استقلالی میباشند  

      ثانیاچنانچه تعدد وصی به نحو طولی باشد ، موصی  وصیت نماید که شخص  الف وصی من،بعد از مرگ  من باشد و  چنانچه الف مرد شخص ب بعد از او وصی من باشد  وچنانچه ب مرد شخص ج وصی من باشد .

    34-در صورت اختلاف اوصیاء یا وصی متعدد تکلیف چیست؟   

       اگر در فرض اجتماعی بودن اوصیاء توافق فیمابین آنها حاصل نشد ،حاکم آنها را ملزم به توافق مینماید ودر صورتی که اجبار الزام نیز موثر واقع نشد حاکم همه ی آنها را عزل می نماید وبه جای آنها کسان دیگر را نصب مینماید.

    35-وصی حین موت موصی باید موجود ودارای اهلیت باشد یاحین انشاء وصیت : 

    وصی حین فوت موصی باید موجود ودارای اهلیت قانونی وعدالت واسلام باشد،( در صورتی که افراد تحت امر او مسلمان باشند)  

     لذااگر حین وصیت وانشاء وصیت، وصی اهلیت نداشت خللی نمی رساند زیرا وصایت را ایقاع شمرده اند هرچند که نظر مخالف نیز وجو دارد 

     بر این مبنا اراده ی وصی در انعقاد آن نقشی ندارد   

     پس اگر وصی حین وصیت صغیر یا سفیه یا مجنون بود ولیکن هنگام موت موصی ، کبیر،رفع سفاهت یاجنون گردیده باشد وصیت صحیح خواهد بود.کما اینکه اگر وصی هنگام انشائ وصایت شرایط را دارا بود ولیکن بعد از آن احد از شرایط را از دست داد موجب انحلال وصیت نمی شود  واگر زمان اجرای وصیت رفع حجر شد واهلیت به دست آمد بازهم وصیت صحیح بود ه و به قوت خود باقی است   

    36-اشخاص حقوقی میتوانند وصی قرار بگیرند یا خیر؟  

      اشخاص حقوقی ؛ اشخاص حقوقی نیز صلاحیت وصی شدن را دارند مگر در مواردی که انجام وصایت خارج از اهداف ایجاد شخصیت حقوقی باشد این امر از ملاکات م1247 ق.م. وبا رعایت م588 ق.ت. مستفاد است

      م1247 ق.م.{مدعی العموم میتواند اعمال نظارت بر امور مولی علیه را کلا یا بعضا به اشخاص موثق یا هیات یا موسسه واگذار نماید. شخص یا هیات یا موسسه که برای اعمال نظارت تعیین شده در صورت تقصیر یا خیانت ،مسئول ضرر وخسارت وارده به مولی علیه خواهند بود }. 

      م.588ق.ت.{ شخص حقوقی میتواند دارای کلیه ی حقوق و تکالیفی شود که قانون برای افراد قائل است مگر حقوق ووظایفی  که بالطبیعه فقط از انسان ممکن است دارای آن باشد مانند حقوق ووظایف بنوت  وابوت وامثال ذلک.}

    37-صغیر میتواند وصی قرار بگیرد ؟ 

      الف- در معیت وصی کبیر،صغیر می تواند وصی قرار بگیرد در اینصورت مورد وصیت را کبیرانجام می دهد تا صغیر کبیر ورشید شود .

    ب- درامر فوق اختلاف است بعضی این مطلب را قبول ندارند زیرا  میگویند صغیر فاقد اهلیت است و نمیتواند وصی شود هرچند در معیت کبیر باشد .برخی قبول دارند و می گویند با فرض درمعیت بودن صغیر با کبیر اشکال بر طرف میگردد  وقانون مدنی با نظر دوم موافق است

      م856ق.م.{ صغیر را می توان به اتفاق یک نفر کبیر وصی قرارداد .دراین صورت اجراء وصایا با کبیر خواهد بود تا موقع بلوغ ورشد صغیر .}

    38-نظارت ناظر در امر وصایت استصوابی است یا استطلاعی؟  

                                                          اینکه نقش ناظر استصوابی یا استطلاعی است بستگی به نظر موصی وتصریح او دارد در موارد شک اصل بر استطلاعی بودن ناظر است (م857ق.م.)     م857ق.م.{ موصی میتواند یک نفر را برای نظارت در عملیات وصی معین نماید .}     

    39-مسئولیت وصی در قبال اموال تحت اختیاراتش چگونه است ؟                                                                                                                                                                               مسئولیت وصی در قبال اموال تحت اختیار او ؛مسئولیت امین است فلذا ضامن نیست مگر تعدی وتفریط نماید البته این امر با فرضی متصور است که در وصی عدالت را شرط ندانیم.اما اگر عدالت را شرط بدانیم به محض خیانت از وصایت عزل می شود وبی درنگ باید از تصرفات دست بردارد( م858 ق.م.)  

       م858 ق.م.{وصی نسبت به اموالی که برحسب وصیت در ید او می باشد حکم امین را دارد وضامن نمی شود مگر در صورت تعدی یا تفریط .} 

    40-در صورتی که وصی خیانت کند تکلیفش چیست؟     

       به محض خیانت از وصایت عزل می شود وبی درنگ باید از تصرفات دست بردارد

    41-چه کسانی حق تعیین وصی دارند ؟

      تعیین وصی از اختیارات پدر وجد پدری است لذا غیراز او کسی دیگر حق تعیین وصی ندارد مگر وصی که موصی به اوچنین اجازه ای  را تفویض کرده باشد م860ق.م{غیر از پدر وجد پدری کس دیگر حق ندارد بر صغیر ،وصی معین کند .}

     42- تعریف ارث از حیث لغت واصطلاح را بنویسید:                                                                                                                                                                                          ارث درلغت به معنی ترکه ومالی است که ازمتوفی باقی میماند. 

      امادر اصطلاح عبارت از انتقال قهری دارایی متوفی به ورثه ی او می باشد .

    43-سرفصل های بحث ارث ، با ذکر مواد آنان  را بیان نمائید :                                                                                                                                                                                                           الف) موجبات ارث وطبقات مختلفه وراث  در مواد 861 تا 866ق.م. بیان شده است        

      ب) تحقق ارث مواد 867 تا 874 ق.م. ذکر گردیده است                                                                                                                                                                                            ج)شرایط وموانع ارث : از ماده ی875 تا 885 ق.م  توضیح داده شده است  

       د) حجب  درمواد 886 تا 892ق.م. تشریح شده است :                                                                                                                                                                                                              ه) فرض وصاحبان فرض  درمواد 893 تا 905 تعریف شده است                                                                                                                                                                                           و) سهم الارث طبقات مختلفه وراث طی سه طبقه: 

       1 – سهم الارث طبقه ی اول ؛ در مواد 906 تا 915 بیان شده است ؛                                                                                                                                                                                           2- سهم الارث طبقه ی دوم؛ در مواد 916 تا 927 مشروح شده است                                                                                                                                                                                         3- سهم الارث طبقه سوم؛  درمواد  928 تا 939 تعریف شده است: 

      ز) میراث زوج وزوجه در مواد 940 تا 949 تعریف شده است : وبسیاری مواد دیگر در امور حسبی قرار گرفته است .

    44-اطراف ارث را ذکر کنید :

    45- نسب را ازلحاظ لغت واصطلاح تعریف کنید : نسب ،  

    در لغت یعنی تخمه،نژاد، خویشاوندی خونی که منشاء آن ولادت است                                           

       قرابت نسبی را در اصطلاح حقوق چنین تعریف کرده اند رابطه ای است بین دونفر ،که یکی از نسل دیگری ، یا هر دو ، نسل شخص ثالث باشند ودارای نیاکان واحدی باشند 

    46-اقسام یا سرشاخه های نسب را توضیح دهید : 

    قسم اول قرابت؛ خط عمود یا مستقیم یا دوجانبه؛یعنی رابطه ی خونی بین دونفرکه یکی ازآنان بی واسطه یاباواسطه مانندنوه ازدیگری تولد یافته باشدبه این قرابت،رابطه دو جانبه یا درخط مستقیم یا در خط عمود گویند این قسم ازقرابت دارای دو شق است 

      شق اول :« قرابت صعودی ،یعنی از پایین به بالا  مثل مبداء قراردادن اولاد بسوی پدر یا جد پدری که اصطلاح دیگر آن خویشان خط مستقیم صعودی یا اصول می باشد .»   

    شق دوم: قرابت نزولی یعنی از بالا به پایین مثل مبداء قرار دادن پدر یا جد وتعیین رابطه ی او با فرزن یا نوه که اصطلاح دیگران،خویشان خط مستقیم نزولی یا فروع یا اصول  . 

      قسم دوم قرابت:قرابت نسبی ازخط اطراف،یعنی رابطه ای خونی بین افراد که از نسل(نسل نسب مشترک یا شخص ثالث باشد)   مثل خویشاوندی دوبرادر وخواهر که به وسیله ی ابوین یا در مرکز مشترک از حیث مادر یکی باشد یا ابد مشترک،مربوط می شوند به نقطه ی اتصال که پدر ومادر یا پدر تنها یا مادر تنها باشد . اصطلاحا جامع نسب گویند.     

    47-خط عمود یا مستقیم به چه معنا است؟                                                                                                                                                                                                                        یعنی رابطه ی خونی بین دونفرکه یکی ازآنان بی واسطه یاباواسطه مانندنوه ازدیگری تولد یافته باشدبه این قرابت،رابطه دو جانبه یا درخط مستقیم یا در خط عمود گویند

    48-خط اطراف به چه معناست ؟  

      یعنی رابطه ای خونی بین افراد که از نسل(نسل نسب مشترک یا شخص ثالث باشد)   مثل خویشاوندی دوبرادر وخواهر که به وسیله ی ابوین یا در مرکز مشترک از حیث مادر یکی باشد یا اب مشترک،مربوط می شوند به نقطه ی اتصال که پدر ومادر یا پدر تنها یا مادر تنها باشد . اصطلاحا جامع نسب گویند

    49-طبقات ارث را بیان کنید :                                                                                                                                                                                                                                                   طبقه اول :(پدر ومادر واولاد واولاد اولاد)؛اولاد شخص به کسانی گفته می شود که ازنطفه اومستقیم به وجودایند.اولاد اولاد؛ کسانی هستند که غیرمستقیم ازنطفه او پیدایش یابند،خواه از پسر باشند مانند نوه ی پسری خواه از دختر باشند مانند نوه ی دختری. 

     طبقه دوم:)اجداد وبرادر وخواهر واولاد آن ها )؛اجداد وبرادر وخواهر واولاد آنها، منظور از اجداد، پدرپدر ،یا پدر مادروهرچه بالا رود می باشند ومنظور از برادر وخواهر اعم از برادر وخواهر ابوینی یا ابی یا امی میباشد.ومنظور از اولاد آنها واضح است. 

     طبقه سوم:(اعمام وعمات واخوال واولاد آن ها )؛ منظور از اعمام یعنی برادر پدر یا برادر جد پدری شخص است.اعم از اینکه با آنان از یک پدر ومادر  یا پدر ی تنها یا مادری تنها باشند .منظور عمات(عمه ها) عبارتند از خواهر پدر یا خواهر جدپدری ، خواه از یک پدر مادر باشند یا انکه پدری تنها یا مادر تنها باشند ومنظور خالات(جمع خاله ) ؛عبارتند از خواهر مادر یا خواهر جد مادری خواه از یک پدر ومادرباشند یا پدری تنها یا مادری تنها باشند .

    50-مورد ارث در قرابت سببی را بیان نمائید :  

      قرابت سببی :سبب عبارت است از خویشاوندی  که بین دونفر براثر زوجیت بوجود می آید البته رابطه ی زوجیت دائمی ،آن چنان که درم 940 ق.م .{ زوجین که زوجیت آن ها دائمی بوده وممنوع از ارث نباشند از یکدیگر ارث می برند .} درخویشاوندی سببی زوجیت فقط سبب توارث بین هریک از زوجین  در دیگری می باشد وخویشاوندان یکی از آن  دو از دیگری ارث نمی برند مثلا پدر ومادر وبرادران یکی از زوجین ،وارث دیگری نمی باشد  وبه این امر  م864 ق.م. اشاره دارد: {ازجمله اشخاصی که به موجب سبب ارث می برند هریک از زوجین است که درحین فوت دیگری زنده باشد.}

    51- در صورت اجتماع موجبات متعدد ارث تکلیف چیست با ذکر موارد آن :؟                                                                                                                                                                   م865 ق.م مقرر می دارد.{ اگر درشخص واحد موجبات متعدده ی ارث جمع شود به جهت تمام آن موجبات ارث می برد مگر اینکه بعضی از آن ها مانع دیگری باشد که دراین صورت فقط از جهت عنوان مانع می برد .}                                                                                                                                                                     اجتماع موجبات عدیده ی ارث بر دوقسم است ؛  

       الف) اجتماع چند خویشاوندی نسبی مانند آنکه کسی عمه وخاله ی متوفی یا آنکه عمو ودایی اوباشد وگاه دیگر ممکن است از چندین جهت، کسی خویشاوندی نسبی با متوفی داشته باشد مانند کسی که نوه ی پسری عمومی متوفی است ونیز از جهات دیگر نوه ی پسری دایی یا نوه ی دختری خاله ی او باشد، در صور بالا هرگاه وارث مقدری برای متوفی نباشد وارث مزبور از هریک از جهات عدیده ،ارث می برد ودر صورت اجتماع موجبات متعدده در شخص واحد ،ممکن است بعضی از آنها موجبات مانع ارث بردن او بعنوان موجبات دیگر باشد مانند آنکه برادر متوفی پس عموی اونیز باشد  مثل مادر کسی،بعد از فوت پدرش با برادر (عموی)  آن شخص ازدواج کند دراین صورت وارث مزبور فقط به اعتبار خویشاوندی برادر از متوفی ارث می برد زیرا از طبقه ی دوم می باشد وپسرعمو از وراث طبقه ی سوم است وطبقه ی مقدم مانع از ارث بردن طبقه ی موخر می باشد .  

     ب)اجتماع خویشاوندی سببی ونسبی مانند اینکه زوجه ی دائمه ی متوفی دختر عمو یا دختر دایی او باشد در اینصورت هرگاه وارثی از طبقه ی ودرجه ی مقدم نباشد زوجه ی مذکور به دوجهت ارث می برد  (به سمت زوجیت وبه سمت دخترعمو یا دختر دایی) ودر صورتی که متوفی وارث نسبی از طبقه ی مقدم  مانند فرزند یا درجه ی مقدم مانند عمو ودایی داشته باشد فقط زوجه به سمت زوجیت ارث خواهد برد .

    52-الحاکم وارث من لا وارث له به چه معنا است :  

      اگر کسی بمیرد که هیچ وارثی نه سببی ونه نسبی از هیچ طبقه وهیچ درجه ای نداشته باشد حاکم وارث اوست        

    53- منظور از حاکم دادستان وقاضی دادگاه است یا ولی فقیه شرح دهید؟     مراد از حاکم دادستان وقاضی دادگاه نیست زیرا اختیارات فوق به مراتب فراتر از جایگاه وشان دادستان وقاضی دادگاه است لکن مراد از حاکم در م 949 ق.م. .{در صورت نبودن هیچ وارث دیگر به غیر زوجه یا زوج، شوهر تمام ترکه ی زن متوفاه خود را می برد لیکن زن فقط نصیب خود را وبقیه ی ترکه ی شوهر در حکم مال اشخاص بلا وارث وتابع م866 خواهد بود .} وم866 ق.م. .{در صورت نبودن وارث،امر ترکه ی متوفی راجع به حاکم است .}  یعنی ولی فقیه است نه دادستان یا قاضی دادگاه  .همیشه موفق باشید

     


    این مطلب تا کنون 7 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : وصیت ,موصی ,شفعه ,نسبت ,مورد ,شریک ,مورد وصیت ,شریک شفیع ,داشته باشد ,تعدی وتفریط ,بیان کنید ,دادستان وقاضی دادگاه ,خویشاوندی دوبرادر وخواهر ,تولد یافته باشدبه ,وبرادر وخواهر واولاد ,
    مطالب پایان ترم مدنی 8

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده